چالش‌های معدنکاری، محیط‌زیست و توسعه پایدار

یکی از مهمترین و اساسی‌ترین پایه‌های اقتصاد هر کشور را منابع معدنی آن کشور تشکیل می‌دهند. نقش معادن دررشد اقتصادی بسیار جدی و راهبردی است و بهره‌برداری از معادن کشور یک ضرورت انکارناپذیر در توسعه اقتصادی محسوب می‌شود.

 با توجه به اینکه صنعت معدن جزء صنایع اصلی کشورمان به شمار می‌رود و افراد زیادی در این صنعت مشغول به فعالیت می‌باشند می‌توان اذعان داشت صنعت معدن در هر کشور تاثیر بسزایی بر رفاه اجتماعی در آن کشور دارد. همچنین بروز مشکلات زیست محیطی از طریق این صنعت بر کسی پوشیده نیست. بنابراین برای ایجاد تعادل در این سه بخش یعنی رشد اقتصادی، رفاه اجتماعی و کاهش نابسامانی‌های زیست‌محیطی ملزم به ورود توسعه پایدار به این صنعت می‌باشیم.

معادن برای ادامه فعالیت خود با چالش‌های اساسی در حوزه‌های مختلف مانند محیط زیست، مصرف انرژی، ایمنی و بهداشت رو به رو هستند. در بخش استخراج با تخریب زمین‌ها، محیط‌زیست و مهمتر از همه نابودی منابع تجدیدنشدنی (اتمام منابع طبیعی) و در بخش فرآوری، بحث پساب‌های سمی حاصل از فرآیند تغلیظ کارخانه‌های فرآوری و اثرات مخرب زیست‌محیطی  در کنار میزان مصرف آب مهمترین چالش‌های این حوزه می‌باشد.

 با توجه به روند رشد مفاهیم توسعه پایدار می‌توان به جرأت گفت که بدون توجه به جنبه‌های توسعه پایدار فعالیت‌های معدنی در آینده مختل خواهد شد و بهتر است معادن و شرکت‌های معدنی هر چه سریعتر با بررسی مدل‌ها و الگوهای توسعه پایدار به سمت آن گرایش پیدا کنند.

توسعه پایدار مفهوم جدیدی است که به دلیل نگرانی‌های بشر در خصوص کمبودمنابع طبیعی، رشد سریع جمعیت و تخریب شدید محیط زیست در کمیسیون جهانی محیط زیست براتلند در سال ۱۹۸۷ معرفی شد و در سال ۱۹۹۲ در"کنفرانس ریو" مورد پذیرش کلیه کشورهای جهان قرار گرفت. هدف توسعه پایدار ارتقاء بهره ‌وری وعملکرد زیست محیطی در راستای بهبود توسعه اجتماعی-اقتصادی است که هدف ریشه کنی فقر، توزیع عادلانه ثروت و رفاه برای نسل کنونی می‌باشد ضمن اینکه انصاف را رعایت نموده و منابع و محیط زیستی که منشاء این رفاه وثروت شده‌اند را برای نسل‌های بعد نیز حفظ نمود. بر اساس گزارش براتلند توسعه پایدار عبارت است از برآورده نمودن نیازهای نسل کنونی بدون از بین بردن ظرفیت آن برای برآورده نمودن نیازهای نسل‌های بعدی می‌باشد.

نخستین بار بحث توسعه پایدار منابع و ذخایر معدنی سال ۱۹۹۲ و در همایش زمین ریودژانیرو مطرح شد.در این همایش که نمایندگان ۱۷۲ کشور جهان و ۲۴۰۰سازمان غیر دولتی حضور داشتند، سندی در ۲۷ اصل تھیه و امضا شد که نشانگر اهمیت مبحث توسعه پایدار بود. در این سند به لزوم حفاظت از منابع و ذخایر معدنی و توسعه پایدار در این حوزه اشاره شد.می‌توان سال های۱۹۹۰ تا ۱۹۹۹ را سال‌ھای کشمکش معدنکاری و توسعه پایدار قلمداد کرد. در سال ۱۹۹۹ با اجرای ICMM (International Council of mining and Metals)  مبحث توسعه پایدار وارد فاز جدیدی در معدنکاری شد و به دنبال آن در سال ۲۰۰۱ شورای بین‌المللی معدنکاری و فلزات طرح معدنکاری جهانی تشکیل شد و انتشار گزارش معدنکاری، مواد معدنی و توسعه پایدار در سال ۲۰۰۲ کلیدی ترین رخداد در مورد توسعه پایدار در معدنکاری به حساب می‌آید.از آن زمان به بعد محققان زیادی در این زمینه تحقیقات جامعی انجام داده‌اند و دولت‌های زیادی وارد تدوین قوانینی در راستای توسعه پایدار در معدنکاری شده‌اند. در ایران نیز در دو دهه اخیر محققان و اساتید دانشگاه وارد مباحث توسعه پایدار در معادن شده‌اند اما از نگاه حکمرانی اقدام شاخصی جهت تدوین استراتژی نیل به اهداف توسعه پایدار انجام نشده است.

اقتصاد سبز در واقع ابزارها، تکنیک‌ها وتکنولوژی‌های مناسب مدیریت بهره‌وری و زیست‌محیطی را به کار می‌گیرد تا اثرات سوء زیست محیطی فعالیت‌های سازمان، کالاها وخدمات را کاهش دهد.

 بهره‌وری سبز می‌تواند مواردی همچون تضمین سودبخشی، ارتقاء کیفیت زندگی و کاهش اثرات منفی زیست محیطی و کاهش هزینه تولید. کاهش هزینه دفع ضایعات. بهبود نگرش بازار، کاهش هزینه‌های بهداشت و درمان کارکنان  و زندگی با کیفیت بالاتر را بدنبال داشته باشد و همچنین کالاها و خدمات سازگار با محیط زیست تولید نماید.

این مفاهیم در بخش معدن و صنایع معدنی اهمیت نگاه ویژه به راهبردهایی چون:

-   بازفراوری پسماندها و باطله‌ها،

-   ممیزی و کاهش مصرف آب در فرایندها،

-   حذف و استحصال عناصر مضر و خطرناک زیست محیطی از باطله‌ها بانگاه ارزش‌آفرینی در استحصال آنها ،

-    عارضه‌یابی ،استاندارد و بهینه‌سازی خطوط تولید با هدف افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف انرژی  را در معادن و صنایع معدنی کشور بیش از پیش جلوه‌گر می‌سازد.

مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایران با تجربه نزدیک به ۱۵ سال در انجام خدمات تخصصی آنالیز مواد معدنی  و تحقیقات فراوری در مقیاس آزمایشگاهی، پایلوت و توسعه فن آوری و ... با تجهیزات منحصر بفرد در کشور علاوه بر خدمات و فعالیت‌های تحقیقاتی انجام شده تاکنون  بستر مناسبی جهت هدف‌گذاری و انجام فعالیت‌های توسعه‌ای و تحقیقاتی  در راستای اقتصاد و بهره‌وری سبز و توسعه پایدار  در معادن و صنایع معدنی می‌باشد که در راستای هرکدام از راهبردهای فوق الاشاره پروژه‌ها و طرح‌هایی را تعریف و یا در دست اجرا دارد که در بخش دوم بدان اشاره می‌شود.



سایر اخبار

تهیه نقشه‌های سرور پایه، اکتشاف سیستماتیک ذخایر در سازمان زمین‌شناسی

رییس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور از تهیه نقشه‌های سرور پایه، اکتشافات سیستماتیک ذخایر معدنی و مطالعات زمین‌شناسی مهندسی و مخاطرات به صورت سیستماتیک، به عنوان پروژه‌های جدید این سازمان در سال «تولید، پشتیبانی‌ها و مانع‌زدایی‌ها» یاد کرد.

محدودیت‌های دوبرابر شدن ظرفیت بخش معدن تا سال 1408

سرمایه‌گذاری توسعه‌ای و افزایش ظرفیت‌ها در بخش معدن و صنایع معدنی نشان می‌دهد ظرفیت‌های ایجاد شده در این بخش تا سال 1408 نزدیک به 2 برابر ظرفیت‌های موجود در سال 1398 خواهد بود، اما تحقق این هدف با مشکل منابع مالی محدود و هزینه‌های بالا روبرو است.

اصلاح ضوابط استقرار واحدهای صنعتی و معدنی به نفع سرمایه گذاران

معاون طرح و برنامه وزارت صنعت، معدن و تجارت با تاکید بر اهمیت بهبود فضای کسب و کار در افزایش رونق تولید، از اصلاح ماده ۳ مقررات و ضوابط استقرار واحدهای تولیدی ، صنعتی و معدنی در خصوص سازمان محیط زیست به نفع سرمایه گذار خبر داد.

ضعف اکتشاف و ماشین‌آلات موانع اصلی توسعه معادن هستند

معاون امور معادن و صنایع معدنی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی گفت: کمبود شرکتهای قوی اکتشافی، ضعف اکتشافات زیرسطحی و وجود ماشین آلات فرسوده و مستهلک از موانع اصلی در توسعه فعالیت معدن و افزایش ثروت آفرینی آنها هستند.

اعلام اولویت های وزارت صمت در ١۴٠٠

معاون طرح و برنامه وزارت صنعت، معدن و تجارت، پشتیبانی از بخش تولید را وظیفه همه ارکان حاکمیت دانست و گفت: بر این اساس، توسعه سرمایه‌گذاری اولویت وزارت صمت در سال ۱۴۰۰ است.

سرپرست معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت ، معدن و تجارت گفت: ظرفیت های استخراج معادن در کشور طی هشت سال گذشته نسبت به دوره قبل ۵۰ درصد رشد داشته است.

سرپرست معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت ، معدن و تجارت گفت: ظرفیت های استخراج معادن در کشور طی هشت سال گذشته نسبت به دوره قبل ۵۰ درصد رشد داشته است.

سلب صلاحیت یا تشویق سالیانه۵۰۰ معدن دار/ شیوه نامه مدیریت باطله‌های معادن در دست تهیه است

مدیرکل بهره برداری معادن وزارت صمت گفت: سالانه ۵۰۰ معدن سلب صلاحیت می‌شوند و در مقابل هم حدود ۵۰۰ معدن تشویق می‌شوند.

تاثیر تفاهم 25 ساله با چین بر معدنکاری ایران/افزایش بهره وری معادن متروکه

دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت جوانان ایران گفت: اگر تفاهم‌نامه ۲۵ ساله ایران و چین شامل حضور چینی‌ها در معادن و صنایع معدنی ایران نیز باشد، می‌توان امیدوار بود با استفاده از نیروی کار ایران و سرمایه و تکنولوژی چینی، معادن ایران رونق گیرد.

جلسه شورای هماهنگی اقتصادی دولت؛ دستور مهم روحانی برای جلوگیری از افزایش قیمت‌ها

روحانی گفت: معیشت مردم، نظارت بر قیمت‌ها و جلوگیری از افزایش بی رویه آن در شرایط ویژه شب عید از فوریت بیشتری برخوردار است و دستگاه‌های مربوطه باید نظارت‌های خود را بیشتر کرده و دستورات صادره را عملی کنند تا مردم نتیجه را احساس کنند.

جزئیات رشد اقتصادی 9 ماهه/ بهبود سرمایه‌گذاری در سال 99 + جدول

جزئیات رشد اقتصادی سال 99 حکایت از روند رو به بهبود تشکیل سرمایه ثابت دارد.

اهمیت بازگشت معادن راکد به چرخه تولید/مشکل فعالیت معدن مس راوه

عضو هیئت مدیره معدن دالی با اشاره به برخی مشکلات ایجاد شده برای این معدن، گفت: برای فعالیت معدن مس راوه تمام مجوزهای قانونی صادر شده است و افتتاح آن برای روستاییان اشتغال زایی پایدار به همراه دارد.