چالش‌های معدنکاری، محیط‌زیست و توسعه پایدار

یکی از مهمترین و اساسی‌ترین پایه‌های اقتصاد هر کشور را منابع معدنی آن کشور تشکیل می‌دهند. نقش معادن دررشد اقتصادی بسیار جدی و راهبردی است و بهره‌برداری از معادن کشور یک ضرورت انکارناپذیر در توسعه اقتصادی محسوب می‌شود.

 با توجه به اینکه صنعت معدن جزء صنایع اصلی کشورمان به شمار می‌رود و افراد زیادی در این صنعت مشغول به فعالیت می‌باشند می‌توان اذعان داشت صنعت معدن در هر کشور تاثیر بسزایی بر رفاه اجتماعی در آن کشور دارد. همچنین بروز مشکلات زیست محیطی از طریق این صنعت بر کسی پوشیده نیست. بنابراین برای ایجاد تعادل در این سه بخش یعنی رشد اقتصادی، رفاه اجتماعی و کاهش نابسامانی‌های زیست‌محیطی ملزم به ورود توسعه پایدار به این صنعت می‌باشیم.

معادن برای ادامه فعالیت خود با چالش‌های اساسی در حوزه‌های مختلف مانند محیط زیست، مصرف انرژی، ایمنی و بهداشت رو به رو هستند. در بخش استخراج با تخریب زمین‌ها، محیط‌زیست و مهمتر از همه نابودی منابع تجدیدنشدنی (اتمام منابع طبیعی) و در بخش فرآوری، بحث پساب‌های سمی حاصل از فرآیند تغلیظ کارخانه‌های فرآوری و اثرات مخرب زیست‌محیطی  در کنار میزان مصرف آب مهمترین چالش‌های این حوزه می‌باشد.

 با توجه به روند رشد مفاهیم توسعه پایدار می‌توان به جرأت گفت که بدون توجه به جنبه‌های توسعه پایدار فعالیت‌های معدنی در آینده مختل خواهد شد و بهتر است معادن و شرکت‌های معدنی هر چه سریعتر با بررسی مدل‌ها و الگوهای توسعه پایدار به سمت آن گرایش پیدا کنند.

توسعه پایدار مفهوم جدیدی است که به دلیل نگرانی‌های بشر در خصوص کمبودمنابع طبیعی، رشد سریع جمعیت و تخریب شدید محیط زیست در کمیسیون جهانی محیط زیست براتلند در سال ۱۹۸۷ معرفی شد و در سال ۱۹۹۲ در"کنفرانس ریو" مورد پذیرش کلیه کشورهای جهان قرار گرفت. هدف توسعه پایدار ارتقاء بهره ‌وری وعملکرد زیست محیطی در راستای بهبود توسعه اجتماعی-اقتصادی است که هدف ریشه کنی فقر، توزیع عادلانه ثروت و رفاه برای نسل کنونی می‌باشد ضمن اینکه انصاف را رعایت نموده و منابع و محیط زیستی که منشاء این رفاه وثروت شده‌اند را برای نسل‌های بعد نیز حفظ نمود. بر اساس گزارش براتلند توسعه پایدار عبارت است از برآورده نمودن نیازهای نسل کنونی بدون از بین بردن ظرفیت آن برای برآورده نمودن نیازهای نسل‌های بعدی می‌باشد.

نخستین بار بحث توسعه پایدار منابع و ذخایر معدنی سال ۱۹۹۲ و در همایش زمین ریودژانیرو مطرح شد.در این همایش که نمایندگان ۱۷۲ کشور جهان و ۲۴۰۰سازمان غیر دولتی حضور داشتند، سندی در ۲۷ اصل تھیه و امضا شد که نشانگر اهمیت مبحث توسعه پایدار بود. در این سند به لزوم حفاظت از منابع و ذخایر معدنی و توسعه پایدار در این حوزه اشاره شد.می‌توان سال های۱۹۹۰ تا ۱۹۹۹ را سال‌ھای کشمکش معدنکاری و توسعه پایدار قلمداد کرد. در سال ۱۹۹۹ با اجرای ICMM (International Council of mining and Metals)  مبحث توسعه پایدار وارد فاز جدیدی در معدنکاری شد و به دنبال آن در سال ۲۰۰۱ شورای بین‌المللی معدنکاری و فلزات طرح معدنکاری جهانی تشکیل شد و انتشار گزارش معدنکاری، مواد معدنی و توسعه پایدار در سال ۲۰۰۲ کلیدی ترین رخداد در مورد توسعه پایدار در معدنکاری به حساب می‌آید.از آن زمان به بعد محققان زیادی در این زمینه تحقیقات جامعی انجام داده‌اند و دولت‌های زیادی وارد تدوین قوانینی در راستای توسعه پایدار در معدنکاری شده‌اند. در ایران نیز در دو دهه اخیر محققان و اساتید دانشگاه وارد مباحث توسعه پایدار در معادن شده‌اند اما از نگاه حکمرانی اقدام شاخصی جهت تدوین استراتژی نیل به اهداف توسعه پایدار انجام نشده است.

اقتصاد سبز در واقع ابزارها، تکنیک‌ها وتکنولوژی‌های مناسب مدیریت بهره‌وری و زیست‌محیطی را به کار می‌گیرد تا اثرات سوء زیست محیطی فعالیت‌های سازمان، کالاها وخدمات را کاهش دهد.

 بهره‌وری سبز می‌تواند مواردی همچون تضمین سودبخشی، ارتقاء کیفیت زندگی و کاهش اثرات منفی زیست محیطی و کاهش هزینه تولید. کاهش هزینه دفع ضایعات. بهبود نگرش بازار، کاهش هزینه‌های بهداشت و درمان کارکنان  و زندگی با کیفیت بالاتر را بدنبال داشته باشد و همچنین کالاها و خدمات سازگار با محیط زیست تولید نماید.

این مفاهیم در بخش معدن و صنایع معدنی اهمیت نگاه ویژه به راهبردهایی چون:

-   بازفراوری پسماندها و باطله‌ها،

-   ممیزی و کاهش مصرف آب در فرایندها،

-   حذف و استحصال عناصر مضر و خطرناک زیست محیطی از باطله‌ها بانگاه ارزش‌آفرینی در استحصال آنها ،

-    عارضه‌یابی ،استاندارد و بهینه‌سازی خطوط تولید با هدف افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف انرژی  را در معادن و صنایع معدنی کشور بیش از پیش جلوه‌گر می‌سازد.

مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایران با تجربه نزدیک به ۱۵ سال در انجام خدمات تخصصی آنالیز مواد معدنی  و تحقیقات فراوری در مقیاس آزمایشگاهی، پایلوت و توسعه فن آوری و ... با تجهیزات منحصر بفرد در کشور علاوه بر خدمات و فعالیت‌های تحقیقاتی انجام شده تاکنون  بستر مناسبی جهت هدف‌گذاری و انجام فعالیت‌های توسعه‌ای و تحقیقاتی  در راستای اقتصاد و بهره‌وری سبز و توسعه پایدار  در معادن و صنایع معدنی می‌باشد که در راستای هرکدام از راهبردهای فوق الاشاره پروژه‌ها و طرح‌هایی را تعریف و یا در دست اجرا دارد که در بخش دوم بدان اشاره می‌شود.



سایر اخبار

توجه به مشکلات صادرکنندگان، در پیگیری بازگشت ارزهای صادراتی

مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی استانداری خوزستان گفت: اتاق بازرگانی اهواز و سازمان صمت خوزستان در پیگیری بازگشت ارزهای صادراتی، مشکلات صادرکنندگان را نیز مورد توجه قرار دهند.

رئیس اتاق بازرگانی تهران: کارت‌های بازرگانی تعلیقی دوباره فعال می‌شود

در صورت اعلام فهرست صادرکنندگان متخلفی که ارزشان را بازنگرداندند از سوی بانک مرکزی، کارت بازرگانی آنان را تعلیق می‌کنیم.

تامین مالی طرح های توسعه شرکت های بزرگ معدنی از محل سود

رییس هیات عامل ایمیدرو از برنامه ریزی برای تامین مالی طرح های توسعه شرکت های بزرگ صنعتی و معدنی از محل سود خبر داد.

صادرات کالا به تفکیک گروه‌های اقتصادی/ رشد صادرات به اوراسیا

در حالی که صادرات ایران در سال 98 نسبت به 97 به کشورهای عضو مجمع اقتصادی اوراسیا 75 درصد رشد داشته است،اما صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اروپا 33 درصد کاهش یافته است.

ین هم راه حل نائب رئیس مجلس برای بهبود روابط اقتصادی کشور با جهان!

نایب رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: معادن سرعین و عنبران باید تعیین تکلیف شده و برای مشخص کردن صرفه‌ اقتصادی آن‌ها بررسی‌های دقیقی انجام شود.

وزیر به کمیسیون‌های مجلس می‌روند.

کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی این هفته میزبان ۷ وزیر کابینه دوازدهم برای پاسخگویی به سوالات نمایندگان و ارائه گزارش به آنها هستند.

افزایش ۵۵ درصدی فروش شرکت‌های بزرگ معدنی در بورس

سازمان توسعه و نوسازی معدن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) اعلام کرد: عملکرد فروش تجمعی شرکت‌های بزرگ معدن و صنایع معدنی در فروردین و اردیبهشت‌ماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۵ درصد رشد یافت.

دستورالعمل اجرایی کمیته اقدام صادراتی نهایی شد

مدیرکل دفتر توسعه خدمات بازرگانی سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به تصویب تشکیل کمیته اقدام صادراتی در کمیته کارشناسی شورای عالی توسعه صادرات غیرنفتی، از نهایی‌شدن دستورالعمل اجرایی کمیته اقدام صادراتی و ابلاغ آن در چند روز آینده خبر داد.

افت بیش از ۶ درصدی صدور تمام مجوزهای معدنی

طبق آمار منتشر شده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت در رابطه با عملکرد سال ۱۳۹۸، تعداد تمامی مجوزهای معدنی شامل پروانه بهره‌برداری، پروانه اکتشاف و گواهی کشف با افت صدور مواجه شده‌اند.

به گزارش ایسنا، در طول مدت سال ۱۳۹۸، صدور مجوزهای فعالیت‌های معدنی کاهش ۶.۸ درصدی تا ۱۱.۳ درصدی داشته‌اند.

بهره‌برداری از ۴ طرح صنعتی در اصفهان آغاز شد

اصفهان-بهره‌برداری چهار طرح صنعتی با سرمایه گذاری ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار روز چهاشنبه با حضور معاون وزیر صنعت و رییس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان شهرکها و صنایع کوچک ایران در استان اصفهان آغاز شد.

تکمیل سرمایه‌گذاری‌ها راهبرد محوری وزارت صمت برای جهش تولید است

اصفهان-معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: محوری‌ترین سیاست این وزارتخانه در قالب افزایش و جهش تولید، تکمیل سرمایه‌گذاری‌ها برای بهره‌برداری سریع آنها بویژه در زنجیره تامین است.